Hesperian Health Guides

ការរម្ងាប់មេរោគដោយប្រើសារធាតុគីមី

នៅក្នុងជំពូកនេ:
A health worker covers her mouth as fumes come from a nearby cannister.
ចំហាយសារធាតុគីមីអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់!

រាល់សារធាតុទាំងអស់ដែលប្រើសម្រាប់រម្ងាប់មេរោគ សុទ្ធតែអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងចាំបាច់ត្រូវប្រើប្រាស់ដោយប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត។ សារធាតុគីមីមួយចំនួនដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ញឹកញាប់ដើម្បីរម្ងាប់មេរោគ មានដូចជា អ៊ីដ្រូហ្សែនពីរុកស៊ីត(៦%), ទឹកសាវែល, អេតាណុល(៧០%), និងអាល់កុលអ៊ីសូប្រ៉ូពីល (isopropyl alcohol) (៧០%ទៅ៩០%)។

ផលិតផលសម្អាត និងផលិតផលរម្ងាប់មេរោគជាច្រើនដែលត្រូវបានប្រើញឹកញាប់ មានសារធាតុគ្លុយតារ៉ាល់ដេអ៊ីត(glutaraldehyde) ឬហ្វ័រម៉ាល់ដេអ៊ីត(formaldehyde)។ ការប្រឈមជាប្រចាំទៅនឹងគ្លុយតារ៉ាល់ដេអ៊ីត និងហ្វ័រម៉ាល់ដេអ៊ីត អាចបណ្តាលឲ្យមានជំងឺមហារីក និងការស្លាប់។ មិនគួរប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីទាំងនេះឡើយ។ (មើលវិធីសុវត្ថិភាពប្រសើរក្នុងការរម្ងាប់មេរោគដោយប្រើសារធាតុគីមី, និងការចោលសារធាតុគីមីឲ្យមានសុវត្ថិភាព)។

មណ្ឌលសុខភាពជាច្រើនធ្វើតាមគោលការណ៍ណែនាំទាំងនេះនៅពេលប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ៖

  • ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរម្ងាប់មេរោគ នៅក្រៅផ្ទះ ឬនៅក្នុងបន្ទប់ដែលមានខ្យល់ចេញចូលល្អនិងមានកង្ហារបញ្ចេញខ្យល់អាក្រក់។
  • ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរម្ងាប់មេរោគតែក្នុងបរិមាណដែលត្រូវការសម្រាប់ការងារ។
  • ពាក់ស្រោមដៃ, វ៉ែនតាសុវត្ថិភាព, ម៉ាស់, និងសម្លៀកបំពាក់ការពារដើម្បីការពារស្បែក ភ្នែក និងដង្ហើម នៅពេលប្រើប្រាស់ឬចោលសារធាតុគីមី។
  • រក្សាទុកសារធាតុគីមីរម្ងាប់មេរោគ នៅក្នុងប្រអប់/កំប៉ុងត្រឹមត្រូវរបស់វា។ បិតស្លាកសញ្ញាលើប្រអប់/កំប៉ុង។ មិនត្រូវប្រើប្រាស់ប្រអប់/កំប៉ុងទាំងនោះសម្រាប់ដាក់អ្វីផ្សេងឡើយ។
  • កុំរក្សាទុកឬលាយសារធាតុគីមីនៅក្នុងធុងទឹក ឬកំប៉ុង ឬដប ដែលអាចប្រើសម្រាប់ដាក់អាហារឬភេសជ្ជៈ។
  • បិទប្រអប់/កំប៉ុងសារធាតុគីមីឲ្យជិតណែន និងរក្សាទុកដោយដាក់បញ្ឈរ។ ពិនិត្យក្រែងមានរហែក ធ្លាយ ឬមានស្នាមសឹក។

កាកសំណល់ដែលមិនត្រូវការការរម្ងាប់មេរោគដោយសារធាតុគីមី

អ្នកខ្លះគិតថាផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយ ចាំបាច់ត្រូវរម្ងាប់មេរោគដោយសារធាតុគីមី។ ប៉ុន្តែផ្នែកនៃរាងកាយ រួមទាំងសុក និងទងសុក អាចចោលយ៉ាងងាយស្រួលបំផុត ដោយដាក់វាចូលក្នុងបង្គន់ ឬកប់វាក្នុងដីយ៉ាងជ្រៅ។ នៅក្នុងសហគមន៍ជាច្រើន ការកប់សុកគឺជាពិធីសាសនាមួយដ៏សំខាន់។ ប្រសិនបើកប់យ៉ាងមានសុវត្ថិភាព វាក៏ជាវិធីល្អដើម្បីការពារសហគមន៍ពីមេរោគដែលអាចលូតលាស់នៅក្នុងសុក ឬផ្នែកដទៃទៀតនៃរាងកាយ។ (មើល មធ្យោបាយសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការចោលកាកសំណល់)។

ការរម្ងាប់មេរោគដោយប្រើសារធាតុគិមីដែលមានសុវត្ថិភាពប្រសើរ

EHB Ch19 Page 430-1-b.png
រួមទាំងយើងដែរ!
របស់នេះអស្ចារ្យណាស់! វាសម្លាប់អ្វីៗទាំងអស់។
នៅពេលជ្រើសរើសផលិតផលអ្វីមួយ គួរសួរថា ៖ តើវាមានគ្រោះថ្នាក់ឬទេ? តើវាពិបាកនឹងចោលឲ្យមានសុវត្ថិភាពឬទេ?

មណ្ឌលសុខភាពមួយចំនួន ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់ ដូចជាគ្លុយតារ៉ាល់ដេអ៊ីត ដើម្បីរម្ងាប់មេរោគ និងសម្អាត។ ប៉ុន្តែផ្ទៃផ្សេងៗនៅក្នុងមណ្ឌលសុខភាព អាចត្រូវបានសម្អាតឲ្យអស់មេរោគ ដោយប្រើផលិតផលសម្អាតដែលមិនសូវគ្រោះថ្នាក់ និងមិនសូវមានតម្លៃថ្លៃ។ ទឹកក្តៅនិងសាប៊ូដុំ មានប្រសិទ្ធភាពល្អសម្រាប់ការសម្អាតទូទៅនៅលើផ្ទៃផ្សេងៗ ដូចជាឥដ្ឋ ជញ្ជាំង និងគ្រឿងសង្ហារឹម។

ក្នុងកន្លែងដែលមនុស្សមានជំងឺឆ្លង អង្គុយរង់ចាំ ឬទទួលការព្យាបាល, ការសំខាន់គឺត្រូវប្រើសារធាតុរម្ងាប់មេរោគខ្លាំងបន្តិចដើម្បីបង្ការការឆ្លងរាលដាលជំងឺ។ សូលុយស្យុងអ៊ីដ្រូហ្សែនពីរ៉ុកស៊ីត ដែលមានប្រេងក្រូច និងប្រេងធម្មជាតិដទៃទៀត មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការរម្ងាប់មេរោគនៅលើឥដ្ឋនិងផ្ទៃផ្សេង។ វាមិនបង្កបញ្ហាសុខភាពទេ និងមិនចាំបាច់សម្លាប់មេរោគមុននឹងចោលទេ។ យើងអាចធ្វើសូលុយស្យុងរម្ងាប់មេរោគ ដោយប្រើទឹកខ្មេះ និងអ៊ីដ្រូហ្សែនពីរ៉ុកស៊ីត។


វិធីលាយសូលុយស្យុងរម្ងាប់មេរោគដែលមានសុវត្ថិភាព

Km EHB Ch19 Page 430-2.png

លាយទឹកខ្មេះ និងអ៊ីដ្រូហ្សែនពីរ៉ុកស៊ីត ក្នុងបរិមាណស្មើគ្នា។ (ជាញឹកញាប់គេប្រើសូលុយស្យុងពីរ៉ុកស៊ីត៣% ប៉ុន្តែ៦% កាន់តែប្រសើរ)។ គួរលាយល្មមប្រើតែមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ រក្សាទុកវានៅក្នុងប្រដាប់ដាក់ដែលបិទជិត។

ចាក់ល្បាយបន្តិចនៅលើក្រណាត់ជូត រួចដុះជូតខ្លាំងៗនៅលើផ្ទៃផ្សេងៗដើម្បីរម្ងាប់មេរោគ។

ល្បាយនេះល្អបំផុតសម្រាប់ជូតលើផ្ទៃតុ របាំងគ្រែ និងផ្ទៃដទៃទៀត។


ការរម្ងាប់មេរោគដោយទឹកសាវែល

មណ្ឌលសុខភាពជាច្រើន ប្រើទឹកសាវែលដើម្បីរម្ងាប់មេរោគនៅលើផ្ទៃ ដូចជាជញ្ជាំង ឥដ្ឋ និងតុ។ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលរម្ងាប់មេរោគដោយទឹកសាវែល ព្រោះវាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ស្បែកនិងភ្នែករបស់អ្នក ប្រសិនបើវាខ្ទាតលើ ហើយចំហាយរបស់វាមានគ្រោះថ្នាក់នៅពេលស្រូបចូល។ ការបន្ថែមទឹកខ្មេះទៅក្នុងទឹកសាវែល ធ្វើឲ្យវាក្លាយជាសារធាតុរម្ងាប់មេរោគដែលកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

វិធីលាយសូលុយស្យុងរម្ងាប់មេរោគ ដោយទឹកសាវែល៥%

ប្រសិនបើទឹកសាវែល សរសេរថា ៖ ប្រើ ៖
EHB Ch19 Page 431-1-b.png
ទឹកសាវែល
ទឹកសាវែល
ទឹក
ទឹកសាវែល
ទឹក
ទឹក
Km EHB Ch19 Page 431-1-a.png
មានក្លរីន៥% តែទឹកសាវែលប៉ុណ្ណោះ
មានក្លរីន១០% លាយទឹកសាវែល១ភាគ ជាមួយទឹក១ភាគ
មានក្លរីន១៥% លាយទឹកសាវែល១ភាគ ជាមួយទឹក២ភាគ
EHB Ch19 Page 431-1-c.png

ប្រសិនបើអ្នកបន្ថែមទឹកខ្មេះ១ពែង ទៅក្នុងសូលុយស្យុងទឹកសាវែល៥% ចំនួន១ហ្កាឡុង(៣,៧៨៥លីត្រ) នោះវានឹងរម្ងាប់មេរោគបានកាន់តែល្អ។ គួរលាយសូលុយស្យុងល្មមប្រើតែមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ កុំប្រើវាទៀតនៅថ្ងៃបន្ទាប់ ព្រោះវានឹងលែងខ្លាំងអាចសម្លាប់មេរោគទៀតហើយ។ ដើម្បីចោលទឹកសាវែលដែលប្រើរួច សូមមើលការចោលកាកសំណល់រាវ

ប្រើប្រាស់ធុងទឹកសាវែល

ដាក់ធុងទឹកសាវែលនៅកន្លែងណាដែលមានកាកសំណល់ឆ្លងរោគ ដូចជាបង់រុំរបួស ដុំសំឡី ស្រោមដៃ និងថង់ឈាម។ រៀបចំធុងទឹកសាវែលរៀងរាល់ថ្ងៃ ឬមុនវេននីមួយៗបើអ្នកបង្កើតកាកសំណល់ច្រើន។ អ្នកអាចប្រើធុងទឹកសាវែលមួយសម្រាប់កាកសំណល់ដែលនឹងចោល និងធុងមួយទៀតសម្រាប់រម្ងាប់មេរោគលើឧបករណ៍និងសម្ភារៈដែលត្រូវប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។

ធុងទាំងនេះគួរមានសូលុយស្យុងទឹកសាវែលគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីត្រាំសម្ភារៈឲ្យលិចទាំងស្រុង។ ត្រូវត្រាំសម្ភារៈនៅក្នុងទឹកសាវែលយ៉ាងតិច១០នាទី។ បិទគម្របធុងទឹកសាវែលឲ្យជិតណែនល្អ ដើម្បីកុំឲ្យកំពប់ និងដើម្បីឲ្យវានៅខ្លាំងអាចសម្លាប់មេរោគ។ នៅពេលមិនគ្របគម្រប ក្លរីននឹងហើរ។

កាត់ស្រោមដៃ សឺរ៉ាំង ថង់សេរ៉ូម បំពង់សេរ៉ូម និងវត្ថុដទៃទៀតដែលមិនប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ឲ្យទៅជាបំណែកតូចៗមុននឹងដាក់វាធុងទឹកសាវែល។


វិធីធ្វើធុងទឹកសាវែល

a man makes a bleach bucket.

វិធីមួយដើម្បីរម្ងាប់មេរោគដោយទឹកសាវែលឲ្យមានសុវត្ថិភាព គឺត្រូវប្រើធុងទឹកសាវែល។ ធុងទឹកសាវែលមាន២ផ្នែក ៖ ធុងសម្រាប់ដាក់សូលុយស្យុងទឹកសាវែល និងធុងឬកន្ត្រកតូចមួយទៀតនៅខាងក្នុងដែលមានរន្ធតូចៗដែលសម្រាប់ដាក់កាកសំណល់។ ធុងទឹកសាវែលត្រូវតែមានគម្របបិទជិតណែនល្អផងដែរ។ ដើម្បីរៀបចំធុងទឹកសាវែល ៖

លាយសូលុយស្យុង ទឹកសាវែល៥% ។ ធុងខាងក្រៅគួរមានចំណុះច្រើនជាងសូលុយស្យុងទឹកសាវែល យ៉ាងតិចពាក់កណ្តាល។

ដាក់ធុងឬកន្ត្រកតូចនៅខាងក្នុងធុងធំ ដើម្បីឲ្យសូលុយស្យុងទឹកសាវែលអាចឆ្លងកាត់រន្ធទាំងនោះបាន។ ត្រូវប្រាកដថាធុងខាងក្នុងនឹងមិនអណ្តែតលើសូលុយស្យុងទេ ប៉ុន្តែសូលុយស្យុងទឹកសាវែលឆ្លងកាត់តាមរន្ធទាំងឡាយដើម្បីឲ្យវាគ្របលើសម្ភារៈទាំងអស់។

សំខាន់! មិនគួរលាយទឹកសាវែលជាមួយសារធាតុគីមីដទៃទៀតឡើយ ជាពិសេសអាម៉ូនីញាក់(ammonia)។ ទឹកសាវែលលាយជាមួយអាម៉ូនីញាក់ នឹងបង្កើតជាឧស្ម័នពុលដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់បើហឺតវាចូល និងមានកម្តៅគ្រប់គ្រាន់អាចធ្វើឲ្យផ្ទុះ។ ត្រូវលាងសម្អាតដោយប្រុងប្រយ័ត្នបន្ទាប់ពីរៀបចំទឹកសាវែល។

កម្រាលក្រណាត់កខ្វក់

កាលពីមុន មន្ទីរពេទ្យជាច្រើនប្រើអាស៊ីតកាបូលិក(carbolic acid) ដើម្បីធ្វើស្ទេរីលកម្រាលក្រណាត់។ បែបនេះចាំបាច់សម្រាប់តែកម្រាលរបស់អ្នកជំងឺដែលរលាកប៉ុណ្ណោះ។ ដើម្បីរម្ងាប់មេរោគលើកម្រាលនិងស្រោមពូកខ្នើយ ចូរត្រាំវានៅក្នុងធុងទឹកសាវែលរយៈពេល១០នាទី មុននឹងសម្អាតដោយទឹកក្តៅនិងសាប៊ូ។ ត្រូវពាក់ស្រោមដៃនៅពេលយកវាចេញពីទឹកសាវែល។